Spomenik na Čegru


Spomenik na Čegru Na brdu Čegar, nadomak Niša, na mestu gde se odvijala čuvena bitka iz I srpskog ustanka nalazi se spomenik podignut u znak sećanja na hrabre vojnike i njihovog komandanta Stevana Sinđelića, koji su poginuli na ovom mestu. Prema planovima za oslobođenje Niša i južnog dela Srbije, srpska vojska sa 16000 boraca pristigla je 27. aprila 1809. godine u okolinu Niša. Tokom više od mesec dana priprema za oslobođenje Niša, ustanici su izgradili 6 rovova u navedenim selima. Najistureniji položaj Srba nalazio se na brdu Čegar i njime je komandovao resavski vojvoda Stevan Sinđelić. Istovremeno je ovo bio i rov najvećih dimenzija (samo utvrđenje bilo je 140x30 m, u jednom delu bio je smešten Sinđelićev šator, u drugom barutana). Front je bio okrenut prema brdu Vinik, odakle se očekivao napad. Bitka Dan velike bitke – 31. maja 1809. godine počinje napad na najistureniju tačku srpskih položaja – Čegar. Boj se vodio čitavog dana. Turci su napadali u talasima. Pet puta su hrabro odbijeni, mada sa velikim gubicima. Idući preko leševa svojih saboraca, iz šestog pokušaja Turci uspevaju da uđu u šančeve na brdu, gde su tukli Srbe puškama, noževima i golim rukama. Niko iz ostalih šančeva nije pritekao u pomoć Sinđeliću i njegovim vojnicima. Pred sam zalazak sunca, kada je video da su Turci gotovo zauzeli njegov položaj i da više nije u mogućosti da odbija napade, pojurio je ka magacinu u kom je stajala municija. Namamivši što više turskih vojnika povikao je: «Braćo, spasavaj se ko hoće i ko može», izvadio kuburu i pucao u barutanu. Vojvoda Sinđelić, preostali srpski vojnici i veliki broj Turaka odleteli su u vazduh. Spomenik Prvo obeležje mesta na kome se nalazio šanac Stevana Sinđelića i gde se odigrala Čegarska bitka, podignuto je u obliku manje piramide od granita. Spomenik je otkriven 21. juna 1878. godine u prisustvu kneza Milana Obrenovića. Otkriven je 6 meseci posle oslobođenja Niša od Turaka i predstavlja prvi spomenik izgrađen u oslobođenom Nišu. Današnji spomenik u obliku kule – koja simbolizuje vojno utvrđenje, podignut je povodom 50 godina oslobođenja Niša, a otkriven je 1. juna 1927. godine. Projektant spomenika je arhitekta Đulijan Đupon iz Niša (ruski emigrant). U polukružnoj niši spomenika 1938. godine postavljeno je i bronzano poprsje Stevana Sinđelića, rad hrvatskog vajara Slavka Miletića.